Van veestallen tot reddingsapparaten — zes zegels vertellen hun eigen verhaal

Soms vertelt een klein stukje papier meer dan een heel geschiedenisboek. Neem de nieuwste aanwinsten in de collectie van Pieter Doensen: zes sluitzegels uit de vroege twintigste eeuw, elk met een eigen wereld achter het plaatje. Bedrijven en organisaties plakten ze op enveloppen om een brief te sluiten én meteen reclame te maken. Wat er dan overblijft, een eeuw later, is een kleurrijk venster op een verdwenen tijd.

De oudste van de zes stamt uit 1909 en komt uit Soldin, een stadje in het toenmalige Duitsland. Op deze rode zegel, 60 bij 43 millimeter groot, staat een allegorische vrouwenfiguur afgebeeld, omringd door dieren en een landelijk tafereel. De zegel was gemaakt voor de Bezirks-Tierschau, een districtstentoonstelling voor veeteelt en landbouwmachines. Wie zo'n envelop ontving, wist meteen: er wordt hier iets bijzonders georganiseerd, en u bent welkom.

Een heel ander soort ernst spreekt uit de zegel van het Inhabad RettungsApparaat uit Berlijn-Charlottenburg, rond 1913. Op dit staande, donkere zegeltje van 36 bij 51 millimeter zien we een persoon die reanimatie toepast op een bewusteloze patiënt. Het woord Einatmung — inademing — staat er duidelijk bij. Het apparaat werkte met én zonder zuurstoftoevoer, zo vermeldt de tekst. Reddend leven redden als handelswaar: het klinkt vreemd, maar voor artsen en fabrieken in die tijd was dit doodnormale reclame.

Lichter van toon is de art-nouveauzegel voor Selbmann's Cacao und Chokoladen uit Dresden. Een elegante dame op een gele achtergrond, omlijst door een rood kader — stijlvol en verleidelijk, precies zoals een chocoladefabrikant het wilde. Richard Selbmann wist dat een mooie envelop al halverwege verkoop is. Uit dezelfde sierlijke periode komt de zegel voor Elixir de Spa van Schaltin & Co uit het Belgische Spa. Een goudkleurige, ronde fles siert het smalle zegeltje, omgeven door art-nouveaudecoraties. De likeur uit Spa had allure, en de verpakking — tot en met de sluitzegel — moest dat uitstralen.

Dan zijn er nog twee zegels die geen product verkopen, maar trots uitstralen op een stad of monument. De drukker C.A. Nicolaus uit Bremen liet het imposante gotische stadhuis van zijn stad nauwkeurig natekenen op een bruingetint zegeltje van 55 bij 40 millimeter. En uit Leipzig komt een zegel met het Völkerschlachtdenkmal, het reusachtige monument dat in 1913 werd ingewijd ter herdenking van de Slag bij Leipzig, precies een eeuw eerder. De kenmerkende koepeltoren, de vijver, de brede trappen — het staat er allemaal op, in miniatuur, op 62 bij 50 millimeter papier.

Zes zegels, zes verhalen — van veestallen in Soldin tot likeurflessen in de Ardennen. En dit zijn nog maar de nieuwste aanwinsten: de collectie telt er meer dan honderdduizend, elk met een eigen geschiedenis die wacht om ontdekt te worden.