Lange Jansstraat en omgeving: een straat vol nijverheid

Wie rond 1910 of 1920 een brief ontving van een Utrechts bedrijf, had al voor het openen een klein kunstwerkje in handen. Op de achterkant van de envelop zat een sluitzegel: een kleurig stickertje waarmee de afzender zijn naam en vak aanprees. Samen vertellen deze zegels het verhaal van een stad in volle bedrijvigheid.

Neem de sluitzegel van W.F. Emmelot, elektrotechnisch installatiebedrijf aan de Lange Jansstraat 10, hoek Jansveld. De zegel is uitgevoerd in weelderige Art Nouveau-stijl: bloemmotieven sieren de randen, de achtergrond is blauw-groen, de letters wit. Het is bijna te mooi om op een envelop te plakken. Emmelot was zijn tijd vooruit — elektriciteit was aan het begin van de twintigste eeuw nog lang geen vanzelfsprekendheid in Nederlandse huizen. Een paar deuren verderop, op nummer 15, zat J. Lauwerier, handelaar in zwakstroom benodigdheden. Zijn oranje zegel met gekartelde rand en cirkelstempel oogt nuchterder, maar vertelt hetzelfde verhaal: Utrecht was volop aan het moderniseren.

De Lange Jansstraat herbergde meer ambacht. Op nummer 27 was P.W. Hiele gevestigd, instrumentmaker én hofleverancier. Dat laatste was een eretitel om trots op te zijn, en zijn sluitzegel liet dat weten: midden op het kleine papiertje prijkt een koninklijk wapenschild. Op nummer 7 ten slotte zat G.C. Roijers, die als alleenverkoper optrad voor de sigaren van de firma Van Dam & Groen uit Wijk bij Duurstede. Zijn donkerrode zegel op rozerood papier verbond zo de Utrechtse winkelstraat met de sigarenfabrikant in de Gelderse stad.

Sigaren waren serieuze zaken in die tijd. Het Sigarenmagazijn Deli aan het Lucasbolwerk nummer 2 liet dat zien met een fraaie rode zegel waarop een open sigarendoos prijkt. Telefoonnummer 1267 — vier cijfers waren toen meer dan genoeg voor heel Utrecht. De naam Deli verwees onmiskenbaar naar het Indonesische tabaksgebied dat de Nederlandse sigarenindustrie groot had gemaakt.

Van een heel andere orde is de zegel van Wed. J. v. Halteren, juwelier in goud en zilver aan de Van Limburg Stirumstraat 2. De achthoekige zegel in goud- en zilvertinten draagt met gepaste trots de vermelding Opgericht 1780. Wie in 1910 een brief kreeg dichtgeplakt met dit zegeltje, wist meteen: hier koopt men bij een gevestigde naam. Een handgeschreven prijsnotatie van 29½ op het bewaarde exemplaar maakt het geheel wonderlijk persoonlijk — alsof een klerk even snel een bedrag noteerde voordat de envelop de deur uitging.

Al deze zegels, elk niet groter dan een luciferdoosje, bewaarden de herinnering aan mensen die trots waren op hun werk en hun vak. Bent u benieuwd welke andere Utrechtse bedrijven en ambachten er in de collectie schuilen? Blader verder en ontdek het zelf.