Van fietspad tot poolzee — een reis door honderd jaar transport

Stel je voor: het is ergens rond 1905. Een koopman in een Hollandse stad plukt een brief uit zijn brievenbus en ziet op de achterkant een kleurige kleine sticker geplakt zitten. Erop staat een groep fietsers in volle vaart, keurig uitgedost in de stijl van die tijd. 'Brüchmann's Vandalia Fietsen', staat erbij — sterk, lichtlopend en superieur aan alle andere merken. De sluitzegel, 59 bij 42 millimeter klein, deed zijn werk al voordat de envelop werd geopend: reclame, onmiddellijk en onvermijdelijk.

Want dat was de kracht van de sluitzegel. Elke brief die de deur uitging, was een klein reclamebord. Wie in Berlijn rond 1910 zaken deed op het gebied van de nieuwe automobielindustrie, kon bij Sorge & Sabeck terecht voor hun 'Sosa Motormaterial'-gids: een dik boek van maar liefst 456 pagina's over alles wat een automobilist aan onderdelen en toebehoren kon wensen. De bijbehorende sluitzegel toont dat imposante boekwerk trots — en vermeldt dat de gids voor slechts 1,50 Mark portvrij werd toegestuurd. Een wereld in opkomst, gedrukt op papier en vastgeplakt op een envelop.

Niet ver daarvandaan, in München, deed het toerisme zijn intrede. Een sluitzegel met het grote opschrift BAYERN toont een ruiter in historisch kostuum, fier te paard — een uitnodiging aan reizigers om Beieren te ontdekken. Onderaan de zegel staan namen van reisbureaus en toeristische organisaties, klaar om de nieuwsgierige reiziger op weg te helpen. Het paard als symbool van transport, maar nu ingezet om mensen in beweging te krijgen voor het plezier.

Terwijl de aarde beneden bruiste van fietsen, auto's en reizigers, waagde één man het om er ver bovenuit te stijgen. De sluitzegel van Der Andrée'sche Luftballon toont de luchtballon van de Zweedse ontdekkingsreiziger Salomon August Andrée, zeilend boven een ijzige poolzee vol drijvende ijsschotsen. In 1897 probeerde hij per ballon de Noordpool te bereiken — een waanzinnig avontuur dat de verbeelding van de hele wereld prikkelde. Dat iemand dit moment vereeuwigde op een sluitzegel zegt alles over de fascinatie die transport en avontuur in die jaren opriepen.

Terug op de grond rolden intussen de banden. Dunlop sloeg geen klein gebaar: hun sluitzegel toont een wereldbol met een autoband eromheen geslagen, als de ring van Saturnus. Op een opvallend okergele achtergrond staat in zwarte letters: Vermaard over de geheele Wereld. En Continental, uit Hannover, toonde op hun grote reclamesticker van 104 bij 75 millimeter een stel in een open cabrio, zorgeloos rijdend langs een band met zigzagprofiel — de belofte van vrijheid op vier wielen.

Van paard tot ballon, van fiets tot automobiel: deze zegels vertellen samen het verhaal van mensen die altijd verder wilden komen — en die hun ambitie plakten op elke envelop die ze verstuurden. Nieuwsgierig geworden? Er liggen nog duizenden verhalen te wachten in de collectie.